• KUNST

    Kunst maken en bekijken is een serieuze zaak en kan dus per definitie niks te maken hebben met spelen. Dat is een misverstand van degenen die denken dat kunst constant is, maar het karakter en de rol van de kunstenaar is zo veranderlijk als het weer.

  • KUNST

    Met het spelen als uitgangspunt voor een nieuw soort kunst hebben zij hun artistieke credo over gebruik van vorm en heldere kleuren in een manifest vastgelegd. De onderwerpen zijn o.a. ontleend aan speelgoed dat tot leven gebracht kan worden om zelf actief in beeld op te treden.

KUNST

In de kunst duiken steeds weer nieuwe vormen op; vormen, die telkens een nieuw levensgevoel trachten te vertolken. Meestal worden deze nieuwe vormen bij hun verschijnen met spot, afkeuring en schouderophalen begroet. Vaak blijkt achteraf, dat in deze vernieuwingen een kant van het veranderende leven gestalte heeft aangenomen. Hoe men uiteindelijk ook mag staan tegenover de vondsten der jeugdige kunstenaars, het is toch steeds van belang, van hun werkzaamheid kennis te nemen; zo immers kan de beschouwer zich een juiste kijk op het gebeuren om hem heen, en niet alleen in de kunst, verwerven.

1965 Prof. Dr. H.L.C. Jaffé – Hoogleraar in de geschiedenis der moderne en hedendaagse kunst

GRAFIEK

ZEEFDRUK IS DOORDRUK

De zeefdruktechniek komt uit Japan en werd bekend in Europa omstreeks 1930. Een andere naam voor een artistieke zeefdruk is serigrafie. Het principe van de zeefdruktechniek is vrij eenvoudig. Een stuk fijn gaas van zijde, polyester of staal wordt over een raamwerk gespannen. Naar dit gaas wordt deze drukmethode ook silkscreenprinting (letterlijk: ‘zijdezeefdrukken’) genoemd. Het zeefdrukraam wordt vervolgens (meestal) voorzien van een lichtgevoelige laag die door middel van een positief film belicht wordt. De op het positief aanwezige donkere vlakken worden bij het ontwikkelen weggewassen zodat doorlatende plekken op het zeefdrukraam ontstaan, waar de inkt doorheen gedrukt wordt. Men brengt de inkt (of soldeerpasta) op het raam aan en smeert deze met behulp van een rakel uit, waardoor de vorm van de sjabloon op het te bedrukken voorwerp (de beelddrager) wordt afgedrukt.

Deze techniek kan herhaald worden met verschillende kleuren en vormen die naast elkaar of over elkaar worden gedrukt. Het principe is eenvoudig maar de praktijk niet. Juist doordat zeefdruk inzetbaar is op alle gebieden waar iets te bedrukken valt wordt het ingewikkeld. Ieder materiaal heeft zijn eigenschappen. Voor verschillende materialen heb je ook verschillende inkttypen nodig.

Zeefdrukinkt is goed dekkend; dit maakt dat het zeer geschikt voor de strakke Toyistische afbeeldingen. Dit in tegenstelling tot vlakdruk,
hoogdruk en diepdruk, waarbij altijd transparante inkten gebruikt worden.

Zeefdruk

Piezo Grafiek

MIND GAMES

Let the games begin

‘Let the games begin’ is een ongebruikelijke titel voor een tentoonstelling of catalogus. Kunst maken en bekijken is een serieuze zaak en kan dus per definitie niks te maken hebben met spelen. Dat is het misverstand van degenen die denken dat kunst constant is, maar het karakter van kunst en de rol van de kunstenaar zijn  zo veranderlijk als het weer.

In de tijd dat het grootste deel van de bevolking niet kon lezen of schrijven, deed de kunstenaar wat hem werd opgedragen. In openbare gebouwen verbeeldde hij de heldendaden van de gezagsdragers en op de wanden van de kerk het verhaal van de bijbel. Zo verduidelijkten kunstenaars de idealen van de verschillende soorten gezag in de vorm van een soort ‘stripverhalen’.

Het tegenovergestelde doen kunstenaars vanaf het midden van de negentiende eeuw dat het best getypeerd kan worden met de uitspraak van een dichter: ‘Ik ben een god in het diepst van  mijn gedachte.’ Daarmee bedoelend dat kunstenaars zich onafhankelijk van wie of wat dan ook opstellen en zich uitsluitend laten leiden door hun ‘goddelijke’ inspiratie. Gevolg is dat kostelijke maar onbegrijpelijke kunst is gemaakt zodat een legioen aan uitleggers op de been gebracht moest worden om de onwetenden van wieg tot graf te begeleiden en zo de kloof tussen kunst, kunstenaar en publiek te overbruggen.

Nieuwe Generaties

Op dit moment hebben we daar nog steeds mee te maken hoewel nieuwe generaties kunstenaars zijn opgestaan met wisselende doelen en concepten. De ene groep heeft bijvoorbeeld het landschap als materiaal genomen en daar Land Art mee gemaakt. Een andere groep behandelde het eigen lichaam als beeldhouwersmateriaal en dat werd bekend als Body Art. Accentueerden kunstenaars vooral hun optreden dan werden dat Performances genoemd. In die situatie verenigden een drietal kunstenaars onder aanvoering van Dejo zich tot een groep die onder de naam Toyisten wilde ageren tegen de gebruikelijke wetten in de kunst.

Met het spelen als uitgangspunt voor een nieuw soort kunst hebben zij hun artistieke credo over gebruik van vorm en heldere kleuren in een manifest vastgelegd. De onderwerpen zijn o.a. ontleend aan speelgoed dat tot leven gebracht kan worden om zelf actief in beeld op te treden. Een mooi voorbeeld daarvan vind ik: koeien die op schapen willen lijken. De fantasie van speelgoed blijkt zover te gaan dat jaargetijden aan soorten muziek gekoppeld kunnen worden zoals de lente aan Jazz, de zomer aan Klassieke, de herfst aan Rock en de winter aan House muziek.

Omdat zowel in kunst, politiek en sport de persoon centraal staat kiezen de Toyisten voor het optreden in een groep en daarbinnen voor anonimiteit. Ieder heeft een schuilnaam aangenomen en portretteert zichzelf als cartoonachtige figuur. Mededelingen komen naar buiten in de vorm van gedrukte teksten en manifesten zonder optreden in de media. Komen de toyisten wel in de media, dan dragen zij maskers om zo hun identiteit te verbergen.

Een Nieuwe Stap

Met de publicatie ‘Let the games begin’ en de gelijknamige tentoonstelling werd een nieuwe stap gezet. Tot dan toe speelde iedere kunstenaar een eigen spel binnen zijn kompositie. Nu zijn die komposities ieders uitgangspunt geworden om het werk van twee kunstenaars via vaststaande spelregels in één kunstwerk te combineren. Een aantal van die resultaten is hier afgebeeld; maar tijdens de tentoonstelling kon iedere bezoeker zijn eigen arrangement maken en – tegen betaling-  ook nog mee naar huis nemen.

Frans Haks (voormalig directeur Groninger Museum)

Frans Haks in Toyisme Studio, 2004

Boter, Kaas en Eieren

Boter, kaas en eieren is hoogstwaarschijnlijk een van de eerste strategische spelen dat door sommigen van ons is gespeeld. Iedereen die een kruis, een X en een O kan tekenen, is in staat om het spel te spelen. Hoewel velen van ons denken dat het hier een strategisch simpel spelletje betreft, heeft een ieder van ons ook wel eens verloren.  Als je weet wat je doet, kun je niet verliezen. Als je tegenstander weet wat jij doet, kun je niet winnen. Bij een optimale strategie zal ieder spel uitmonden in een gelijkspel.

Gelukkig draait het in de toyistische Boter, kaas en eieren niet alleen om winnen, maar ook om het creëren van een nieuwe kompositie. Deze kompositie is opgebouwd uit 9 afbeeldingen, de 10de afbeelding wisselt.
Beide spelers, cq beschouwers arrangeren de afbeeldingen waardoor steeds weer andere komposities ontstaan.
Hierdoor wordt de beschouwer actief betrokken bij de uitvoering en het uiteindelijke resultaat.

Ieder kunstwerk bestaat uit een hoofdthema dat tevens de titel is van het werk. Dit hoofdthema is uitgewerkt in 10 afbeeldingen, zogenaamde subtitels. Beide kunstenaars die tegen elkaar spelen hebben gekozen voor een hoofdthema dat uit twee delen (tegenstelling) bestaat. Iedere kunstenaar heeft per spel 5 afbeeldingen gemaakt. In 4 van de 5 afbeeldingen komt één deel van dit thema voor, in de vijfde afbeelding zitten beide delen van het thema besloten. Iedere kunstenaar geeft zijn eigen invulling aan thema en uitwerking.

Vier op een Rij

Dit oud Hollandse spel zet een reeks bespiegelende beeltenissen op een rij. De strekking van deze partij omvat het typisch menselijke spelen met imago, en het omgaan met de eigen identiteit. Wanneer we onszelf een spiegel voorhouden, zien we dan ons ware gezicht, of iets heel anders? Als mens kun je hiermee in harmonie zijn, of juist in conflict. Waar overlappen en botsen de vraagstukken?
Tenslotte zijn het eigenlijk allemaal bewuste beelden, die nodig zijn om ons innerlijk, en dat van anderen, te kunnen identificeren.

Schaken